اسرا دوغان / مهرى آريانفر
55
حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى )
هنگام ورود خود به درعيه نيز در اين افكار بودم كه شايد مراد دولت عليّه چيزى ديگر بود ، ولى ملاحظه مىكردم كه آنها نيز در پى مقابله با قيام در كرمانشاهان و در اطراف بصره هستند و به طرف هويزه عساكر محافظه را فرستادهاند . معاذالله تعالى از يك فتنه خلاف معمول و تعدى بين المسلمين بايد حذر شود . كسانى كه مترصد انواع فساد هستند و از زير كاه ، آب بيرون مىكشند ، دفع اين شورش را نمىخواهند ، چون دروغهاى آنان هويدا مىشود . بر مبناى چنين تقريرى و با رسيدن بنده به دارالسعادت « 1 » در زمان خود و به زودى معلوم مىشود ، عساكرى كه به طرف بغداد و بصره حركت كردند ، جهت عداوت نبوده ؛ بلكه براى ايجاد نظم و امنيت حجاج و زوار بوده و مبتنى بر دوستى و برپايى نظم بوده است . لذا نوشتن يك نامه به جانب حضرت وكيل از درگاه آصفانه مناسب ديده شود . . . . BOA . Hatt Humayun 06 / 00202 . a 8 . تأمين امنيت حجاج ايرانى از طرف وكيل ايران كريمخان زند نامهرسانى به عنوان سفير به دربار عطوفتقرار جهانبانى آمد . بنده عبداللهبيگ ، امروز به باب آصفانه وارد شد و تقدير آن شد كه آرزو داشت و ملاقات صورت گرفت . جناب حضرت وكيل و الا ، نسبت به دولت عليّه ابدپيوند عثمانيه غير از اخلاص جلى و خفى صفتى ندارد و غير از اين نبوده است . صاحبشوكت ، قدرت و عدالت و مهابت ، پادشاهِ عالمپناه و شهريارِ آسماندرگاه ، حضرت نائب حرمين شريفين روى زمين ، اعظم سلاطين مسلمين و افخم خواقين و موحدين ، نائب خادم الحرمين شريفين ، بر اين مبنا به طرف همايون جهاندارى خلوص تمام ايشان از نامههايى كه آورده شد ، چنين استنباط مىشود كه با اهالى ايران و دولت اعلى شوكت و در بين ممالك اتحاد
--> ( 1 ) . دربار سلاطين عثمانى ؛ استانبول .